Wysokie temperatury i długie podróże sprawiają, że latem ryzyko rozwoju zakrzepicy, czyli żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, znacząco wzrasta. Choroba ta może rozwijać się bezobjawowo, a jej skutki bywają bardzo poważne — w skrajnych przypadkach prowadzą nawet do śmierci. Każdego roku w Polsce zakrzepica dotyka około 100 tys. osób, a lekarze ostrzegają, że liczba ta będzie rosnąć.
Zakrzepica często przebiega bez wyraźnych symptomów, a u części pacjentów pierwszym objawem może być od razu zator płucny. Według specjalistów, rosnąca liczba przypadków tej choroby wiąże się ze starzeniem się społeczeństwa. Chociaż nie ma jednoznacznych dowodów na to, że latem występuje więcej przypadków zakrzepicy niż zimą, to jednak specyficzne okoliczności wakacyjne mogą zwiększać ryzyko jej rozwoju.
Sylwia Mossakowska, flebolog z LUX MED Szpital Puławska, podkreśla w Medonecie, że upały, długie podróże, zwłaszcza samolotem, oraz ryzyko odwodnienia to czynniki, które latem mogą sprzyjać powstawaniu zakrzepów u osób z grup ryzyka. Zwraca uwagę, że właśnie w tym okresie temat zakrzepicy jest częściej poruszany.
Dlaczego podróże sprzyjają zakrzepicy? Kluczowe mechanizmy
Długotrwałe siedzenie podczaspodróży to jeden z głównych czynników zwiększających ryzyko zakrzepicy. Sylwia Mossakowska tłumaczy w Medonecie, że triada Virchowa opisuje trzy podstawowe mechanizmy prowadzące do powstawania zakrzepów: zwolnienie przepływu krwi, uszkodzenie ściany naczynia oraz nadmierną krzepliwość. W trakcie wielogodzinnego siedzenia mięśnie łydek pracują słabiej, co spowalnia odpływ krwi z kończyn dolnych. Dodatkowo niewygodna pozycja lub ucisk w okolicy podkolanowej mogą jeszcze bardziej utrudniać krążenie.
Uszkodzenie ściany naczynia dotyczy nie tylko osób po urazach czy operacjach, ale także pacjentów z chorobami zapalnymi, autoimmunologicznymi, nowotworami, otyłością, cukrzycą czy przewlekłą niewydolnością żylną. Nadmierna krzepliwość krwi występuje natomiast u osób z chorobami nowotworowymi, otyłością, zaburzeniami krzepnięcia, a także u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą, antykoncepcję hormonalną, będących w ciąży lub w połogu.
Specjalistka podkreśla, że największe zagrożenie pojawia się, gdy u jednej osoby występuje kilka czynników ryzyka jednocześnie, na przykład u pacjenta z aktywnym nowotworem, który odbywa długą, ponad dziesięciogodzinną podróż.
Najczęstsze błędy podczas podróży — jak ich unikać?
Bezruch to jeden z najważniejszych czynników sprzyjających zakrzepicy, na który mamy realny wpływ. Mossakowska zwraca uwagę, że długotrwałe unieruchomienie, niezależnie od środka transportu, znacząco zwiększa ryzyko powstania zakrzepów. Podkreśla, że nie tylko loty samolotem, ale także wielogodzinna jazda samochodem, autobusem czy pociągiem może być niebezpieczna.
Ryzyko zakrzepicy wzrasta szczególnie podczas podróży trwających ponad cztery godziny, a głównym mechanizmem jest zastój krwi w kończynach dolnych. Dlatego planowanie podróży z myślą o długim śnie bez wstawania to bardzo zły pomysł. Lekarka zaleca regularne poruszanie stopami, napinanie mięśni łydek, zmianę pozycji, a jeśli to możliwe — wstawanie i spacery, a także robienie przerw podczas jazdy samochodem. Ostrzega również, że większość epizodów zakrzepicy związanych z podróżą pojawia się w ciągu dwóch tygodni po locie.
Kolejnym błędem jest brak oceny własnych czynników ryzyka przed wyjazdem. Mossakowska podkreśla, że inaczej należy traktować młodą, zdrową osobę, a inaczej pacjenta po przebytym epizodzie zakrzepicy, z nowotworem, po operacji, z otyłością czy kobietę w ciąży. U osób z wysokim ryzykiem lekarz powinien dobrać odpowiednie pończochy uciskowe lub profilaktykę farmakologiczną, biorąc pod uwagę także ryzyko krwawienia.
Specjalistka zwraca uwagę, że stosowanie aspiryny lub heparyny profilaktycznie przez zdrowe osoby bez czynników ryzyka nie jest zalecane. W takich przypadkach można rozważyć użycie pończoch uciskowych. Natomiast u osób z wysokim ryzykiem decyzję o profilaktyce powinien podjąć lekarz indywidualnie.
Mossakowska podkreśla również, że choć odpowiednie nawodnienie podczas podróży jest ważne, nie ma dowodów na to, że samo picie wody zapobiega zakrzepicy.
Jak zmniejszyć ryzyko zakrzepicy podczas podróży? Praktyczne wskazówki
Najważniejszym elementem profilaktyki zakrzepicy podczas podróży jest ruch. Przy podróżach trwających ponad cztery godziny warto regularnie wstawać, spacerować, a podczas siedzenia wykonywać proste ćwiczenia, takie jak zginanie i prostowanie stóp czy napinanie mięśni łydek. W przypadku podróży samochodem należy zaplanować postoje i krótki spacer, zamiast jechać bez przerwy przez wiele godzin.
Kolejną istotną kwestią jest wybór luźnej odzieży, która nie uciska kończyn i nie ogranicza swobody ruchów. Należy także dbać o odpowiednie nawodnienie, zwłaszcza podczas upałów, pamiętając jednak, że picie dużej ilości wody nie zastąpi aktywności fizycznej.
Osoby z podwyższonym ryzykiem, takie jak pacjenci po przebytych epizodach zakrzepicy, z chorobą nowotworową, po operacjach lub z kilkoma czynnikami ryzyka, powinny przed podróżą skonsultować się z lekarzem. W takich przypadkach warto rozważyć stosowanie specjalnych pończoch uciskowych lub, jeśli to konieczne, odpowiednią profilaktykę farmakologiczną.
źródło: medonet.pl
