Poznajcie kilka ciekawostek z czasów powstania szkoły szybowcowej na Żarze, a przede wszystkim zobaczcie film z lat późniejszych. Warto!
Warunki wietrzne, panujące przy zboczu góry Żar, doskonale nadają się zarówno do nauki szybownictwa, jak i do wykonywania lotów wyczynowych. Został to szybko zauważone i miejsce to jeszcze przed wojną zaczęto wykorzystywać w takim celu. Konkretniej, zaczęła to robić grupa osób z Białej Krakowskiej, zrzeszonych w Kole Szybowcowym Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP). Od dawna szukali takich możliwości w bliskim sobie terenie. Jeszcze konkretniej, to wypatrzył go Inż. Franciszek Doński, sekretarz koła, w 1934 roku. Rok później instr. pil. Antoni Pawliczek, na usilną prośbę prezesa, oblatał na szybowcu Czajka górę Żar i zakwalifikował ją do użytkowania dla szybownictwa wyczynowego, jako szczególnie nadającą się do uzyskiwania kategorii C i D. Odkrycie to uwolniło Okręg Śląski LOPP od uciążliwych podróży do położonej niedaleko Leska Bezmichowej, gdzie dotąd odbywały się szkolenia. Stamtąd natomiast sprowadzono pil. Piotra Mynarskiego, instruktora szkoły w Bezmiechowej, który wkrótce stał się on jednym z czołowych pilotów szybowcowych w kraju.
Na górę na własnym karku
Dnia 9 listopada 1935 r. przywieziono furmanką do Porąbki, ze Szkoły Szybowcowej w Lipniku, szybowiec Wrona-bis. Dalej, na szczyt, wniesiono go na plecach. Ku ogólnemu zaskoczeniu, lot żaglowy przy starcie z lin gumowych trwał 4 godz. i 7 min! W sierpniu 1936 r. odbył się zjazd pilotów szybowcowych w Porąbce, w celu zbadania możliwości żaglowych, a szczególnie wykonywania przelotów docelowych i wzdłuż Karpat. Przystąpiono do położenia toru wyciągu linowego i założenia linii telefonicznej do schroniska poniżej wierzchołka, na północnym stoku. Przyjmuje się, że początek uruchomienia szybowiska Żar nastąpił w 1936 r.
Kuszenie nagrodami, na dobry początek
Instruktorzy i piloci mieszkali w schronisku i u okolicznych gospodarzy. Przemysłowcy z Białej-Bielska ufundowali nagrody za pierwszy przelot z Poznania lub Warszawy, lub Inowrocławia – do Porąbki i za najdłuższy czas lotu oraz największą wysokość uzyskane na Żarze. Rok 1938 był czasem pełnego rozkwitu szkoły. Wiosną zakończono budowę hangaru; przed sezonem wykonano szereg prac przygotowawczych na starcie i lądowisku oraz zbudowano drogę transportową. Uczniowie ponosili koszty zakwaterowania i wyżywienia. Same warunki nauki, zwłaszcza z dzisiejszego punktu widzenia, nie były łatwe. po każdym lądowaniu u podnóża wysokiej góry, trzeba było szybowiec transportować własnymi siłami na szczyt, by odbyć następny lot z lin gumowych. Uzyskiwano wysokości ponad 1000 m, długotrwałości lotu powyżej 5 godzin i warunki do zdobycia kategorii D.
Przed ponurym czasem
Tuż przed wojną, w 1939 roku, szkoła szybowcowa na Żarze została zaliczona do Głównych Polskich Szkół Szybowcowych. 27 kwietnia 1939 r. pil. Józef Pietrow z pasażerem Władysławem Dziergasem ustanowił na szybowcu Mewa rekord Polski długotrwałości lotu: 11 h 2′, a 18 maja 1939 r. ten sam pilot z pasażerem Józefem Jakóbcem wykonał rekordowy przelot otwarty 302 km do miejscowości Borki k. Mińska Mazowieckiego. Przed samym wybuchem wojny, pil. Borys Puzej z pasażerem Bielawą osiągnął na szybowcu Mewa rekordowe przewyższenie 2250 m. Pilota Jana Freya-Bieleckiego, późniejszego generała, wojna zastała w trakcie wykonywania lotów treningowych nad Żarem. Z dniem 1 września 1939 r. działalność szkoły zawieszono.
Lata 60-te
To były ciekawe początki, a my proponujemy teraz mały przeskok do lat 1950 – 196X XX wieku. Na szczycie góry były trzy miejsca startów z lin gumowych: północne, zachodnie i południowe. W szkole wykonywano też starty szybowców przy użyciu wyciągarki umieszczonej na górze lub na dole. Przeloty odbywały się wyłącznie za zgodą instruktora – nie było funkcji zawiadowcy. Do lądowania na szczycie były trzy lądowiska: dwa pod stok i jedno przy hangarze, od strony północnej. Zachował się film, który bardzo polecamy, prezentujący loty z Żaru. Prawdopodobnie właśnie w latach 60. ubiegłego wieku.
Źródło informacji: Górska Szkoła Szybowcowa "Żar" AP
FIlm z profilu YT pilot0608
