Od 1 września w polskich szkołach podstawowych, zarówno publicznych, jak i prywatnych, zacznie obowiązywać zakaz korzystania z telefonów komórkowych podczas lekcji oraz przerw. Nowe przepisy, przyjęte przez rząd 2 czerwca, mają być odpowiedzią na narastający problem uzależnienia dzieci od ekranów. Wyjątki przewidziano jedynie w szczególnych przypadkach, na przykład w celach edukacyjnych lub zdrowotnych, takich jak monitorowanie poziomu glukozy.
Psychiatra dr Aleksandra Lewandowska w rozmowie z Medonetem zwraca uwagę, że wprowadzenie zakazu może spotkać się z oporem zarówno ze strony uczniów, jak i części rodziców. Podkreśla jednak, że problem nie dotyczy wyłącznie samych urządzeń, lecz przede wszystkim nadmiernego korzystania przez dzieci z internetu, mediów społecznościowych i komunikatorów, co negatywnie wpływa na ich zdrowie psychiczne oraz codzienne funkcjonowanie. Według dr Lewandowskiej, szkoły wolne od telefonów i mediów społecznościowych dla uczniów do 16. roku życia przynoszą wymierne korzyści, a dowody na to można znaleźć w doświadczeniach innych krajów.
Norwegia: trzy kluczowe efekty zakazu telefonów
W ostatnich latach wiele norweskich szkół podstawowych zdecydowało się na wprowadzenie ograniczeń lub całkowitego zakazu używania telefonów komórkowych przez uczniów. W Medonecie dr Lewandowska zauważa, że rezultaty tych działań były zaskakująco pozytywne. Przede wszystkim odnotowano znaczący spadek przemocy rówieśniczej, w tym cyberprzemocy — aż o 43 proc. W efekcie poprawił się stan zdrowia psychicznego uczniów, zwłaszcza dziewcząt, wśród których liczba korzystających z opieki psychiatrycznej zmniejszyła się o 60 proc.
Kolejnym efektem była poprawa samopoczucia uczniów, ich odporności psychicznej oraz umiejętności nawiązywania relacji i współpracy z rówieśnikami. Dr Lewandowska podkreśla, że uczniowie czuli się lepiej i byli szczęśliwsi, co jest szczególnie istotne w kontekście narastającego w Polsce kryzysu relacji zarówno między dziećmi, jak i pomiędzy dziećmi a rodzicami. Dodatkowo, po wprowadzeniu zakazu, zauważono poprawę koncentracji, pamięci roboczej oraz wyników w nauce.
Zakaz to nie wszystko. Potrzebne działania edukacyjne
Dr Lewandowska zaznacza, że samo wprowadzenie zakazu telefonów komórkowych w szkołach nie wystarczy, by poprawić dobrostan uczniów. Jej zdaniem, konieczne są równoległe działania edukacyjne, które będą wzmacniać kompetencje cyfrowe i społeczne dzieci, a także zaangażowanie całego środowiska szkolnego, rodziców, specjalistów i samych uczniów. Tylko wtedy można liczyć na trwałe efekty, podobnie jak w krajach, które już wdrożyły podobne rozwiązania.
Ekspertka zwraca uwagę, że kluczowe jest dotarcie nie tylko do dzieci, ale również do dorosłych — rodziców, dziadków czy innych członków rodziny. Wyniki badań Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa pokazują, że największy problem z nadmiernym korzystaniem z urządzeń ekranowych przez dzieci występuje w domach. Najwięcej czasu spędzają one z telefonami rano, przed wyjściem do szkoły, oraz po powrocie do domu. Dlatego, jak podkreśla dr Lewandowska, bez zaangażowania dorosłych sam zakaz w szkołach nie przyniesie oczekiwanych rezultatów.
Edukacja zdrowotna i przeciwdziałanie zagrożeniom cyfrowym
Kolejnym ważnym aspektem jest edukacja zdrowotna, która od przyszłego roku szkolnego stanie się obowiązkowa. Program obejmuje m.in. naukę rozpoznawania własnych emocji, higienę cyfrową, rozwijanie krytycznego myślenia oraz radzenie sobie z dezinformacją i algorytmami. W szkołach prowadzone są także zajęcia mające na celu przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej, co — jak zauważa dr Lewandowska — jest praktykowane również w Norwegii.
Potrzeba wspólnego działania polityków
Dr Lewandowska przyznaje, że choć wprowadzenie zakazu telefonów w polskich szkołach mogło nastąpić wcześniej, cieszy się, że udało się osiągnąć porozumienie w tej sprawie. Zwraca uwagę, że w ostatnich latach coraz więcej dzieci i młodzieży wymaga specjalistycznej opieki psychiatrycznej i psychologicznej, a liczba zachowań samobójczych w tej grupie rośnie. Problem dotyczy nie tylko zdrowia psychicznego, ale także fizycznego, czego przykładem jest narastająca skala nadwagi i otyłości wśród młodych ludzi.
Według dr Lewandowskiej żaden polityk nie powinien pozostawać obojętny na sytuację dzieci i młodzieży. Jej zdaniem, nadszedł moment, w którym różne opcje polityczne zaczynają dostrzegać wspólny cel, jakim jest dobrostan najmłodszych.
źródło: medonet.pl
