Medonet alarmuje, że prywatne kliniki leczenia niepłodności ostrzegają, że rządowy program in vitro stoi w obliczu poważnych problemów finansowych i organizacyjnych. Przedstawiciele placówek Gyncentrum i FertiMedica wskazują, że z powodu niewystarczających środków z Ministerstwa Zdrowia nie mogą już kwalifikować nowych pacjentów. Ich zdaniem winę za tę sytuację ponosi wadliwy algorytm podziału pieniędzy oraz brak transparentności w zarządzaniu publicznymi funduszami.
Ministerstwo Zdrowia deklarowało, że środki na leczenie niepłodności będą przekazywane zgodnie z wyborem pacjentów. Jednak po dwóch latach funkcjonowania programu kliniki podkreślają, że rzeczywistość odbiega od tych założeń. Z powodu niejasnych kryteriów i nieprzejrzystych zasad podziału setek milionów złotych, pacjenci są zmuszeni korzystać z placówek wskazanych przez urzędników, a nie tych, które sami wybierają. Lekarze i przedstawiciele klinik apelują o pilne zmiany i przedstawili resortowi zdrowia konkretne postulaty mające usprawnić działanie programu.
Wadliwy algorytm i nieprawidłowości w raportowaniu
Z analizy dokumentów, do których dotarły kliniki Gyncentrum i FertiMedica, wynika, że algorytm decydujący o podziale środków na leczenie w 2026 r. jest obarczony poważnymi błędami. Placówki wykryły liczne nieścisłości zarówno w danych medycznych, jak i rachunkowych. Wśród nich znalazły się przypadki raportowania ciąż i porodów przy zerowej liczbie transferów zarodków oraz rozbieżności w dokumentacji sięgające nawet 122 ciąż i 174 porodów w tych samych placówkach. Prof. Anna Bednarska-Czerwińska, dyrektor medyczny Gyncentrum, zwróciła uwagę, że w raportach pojawiły się sytuacje, w których na 13 ciąż odnotowano aż 22 porody, co jej zdaniem jest niezrozumiałe.
Eksperci podkreślają, że te rozbieżności mają charakter techniczny i wynikają z niedoskonałości formularzy oraz braku standardowych zabezpieczeń, a nie z winy samych placówek. Dodatkowo, nagła zmiana wzoru raportu tuż przed końcem roku rozliczeniowego postawiła realizatorów programu przed poważnymi wyzwaniami organizacyjnymi.
Brak przejrzystości w finansowaniu i niewykorzystane środki
Kliniki zwracają również uwagę na niejasności w rozliczaniu publicznych pieniędzy. Z zaplanowanych na program in vitro 600 mln zł w 2025 r. wydano około 594 mln zł. Przedstawiciele placówek pytają, dlaczego z pozostałej kwoty, wynoszącej około 10 mln zł (wliczając zwroty za niezrealizowane świadczenia z publicznych szpitali), resort zdrowia nie sfinansował leczenia kolejnych pacjentów. Zamiast tego, po 28 sierpnia, wnioski o dodatkowe środki — także od pacjentów onkologicznych — były odrzucane z powodu rzekomego braku pieniędzy.
Małgorzata Federowska, prezes FertiMedica, podkreśliła, że problemem nie jest sama wysokość środków, lecz brak przejrzystości, zmienność zasad i nieprzewidywalność finansowania. Zaznaczyła również, że kliniki nie sprzeciwiają się ocenie jakości, ale nie akceptują stosowania nieujawnionego i wadliwego algorytmu do podziału setek milionów złotych.
Kontrowersje wokół konkursów i brak dialogu
Kolejnym problemem, na który zwracają uwagę przedstawiciele klinik, jest brak odpowiedzi ze strony Ministerstwa Zdrowia na pytania dotyczące autorstwa algorytmu oraz udziału ekspertów medycznych w jego opracowaniu. Kliniki podkreślają także brak dialogu z resortem. Dodatkowe kontrowersje wywołało unieważnienie w maju konkursu dla nowych realizatorów programu po niemal pięciu miesiącach jego trwania. Jako powód wskazano "brak osiągnięcia celów w ujęciu geograficznym", choć takich kryteriów nie było w ogłoszeniu konkursowym. Tego samego dnia ogłoszono nowy konkurs, ale z innymi warunkami, które mogą promować lub wykluczać konkretne placówki.
Mecenas Jacek Dubois, pełnomocnik Gyncentrum, stwierdził, że wszystkie te działania budzą wątpliwości co do intencji Ministerstwa i rodzą podejrzenia, że kryteria były dostosowywane do arbitralnego podziału środków. Zwrócił również uwagę, że resort nie odpowiada na pisma i prośby o spotkania, a jedyne umówione spotkanie zostało odwołane na dwie godziny przed rozpoczęciem, co uznał za niedopuszczalne standardy komunikacji w tak ważnej sprawie.
Postulaty klinik: co należy zmienić?
Przedstawiciele klinik domagają się od Ministerstwa Zdrowia natychmiastowych działań naprawczych, w tym:
— wycofania wadliwego algorytmu finansowania na 2026 r., który został wprowadzony bez ujawnienia pełnych danych i metodologii,
— przywrócenia sprawiedliwego podziału środków, opartego na rzeczywistych potrzebach pacjentów i możliwościach placówek,
— utworzenia centralnego rejestru pacjentów i świadczeń w programie, obejmującego kolejki, pacjentów w trakcie leczenia, potrzeby finansowe i moce wykonawcze,
— wyjaśnienia powodów unieważnienia konkursu i ujawnienia źródeł finansowania oraz przyczyn wprowadzenia nowych kryteriów,
— oddzielenia oceny jakości leczenia od mechanizmu finansowania — uproszczone wskaźniki skuteczności nie powinny decydować o środkach na leczenie,
— pełnej przejrzystości komunikacji i jawności podejmowanych decyzji,
— odbudowy zaufania do programu poprzez jasne, równe i przewidywalne zasady finansowania.
Kliniki podkreślają, że wprowadzenie tych zmian powinno nastąpić jeszcze przed czerwcem 2026 r., zanim zostanie uruchomiona kolejna pula środków na leczenie niepłodności.
Redakcja Medonetu zwróciła się do Ministerstwa Zdrowia z prośbą o stanowisko w tej sprawie i oczekuje na odpowiedź.
źródło: medonet.pl
