Udar mózgu pojawia się nagle i zazwyczaj nie powoduje bólu, jednak u części pacjentów mogą wystąpić sygnały ostrzegawcze. Choć te objawy często mijają, zwykle powracają w ciągu kilku godzin lub dni — już jako pełnoobjawowy udar. O tym, jak rozpoznać miniudar i dlaczego nie wolno go bagatelizować, mówi neurolog dr hab. Jacek Staszewski w rozmowie z Medonetem.
W Polsce temat udaru niezmiennie budzi zainteresowanie, a rozmowa z dr. hab. Jackiem Staszewskim, profesorem Wojskowego Instytutu Medycznego — Państwowego Instytutu Badawczego, była jednym z najchętniej czytanych materiałów w Medonecie w 2025 r. Wywiad pierwotnie ukazał się w październiku.
Neurolog wyjaśnia, że w języku polskim udar bywa utożsamiany z wylewem, jednak takie uproszczenie nie oddaje istoty problemu. Udar to nagła choroba naczyń mózgowych, prowadząca do gwałtownego uszkodzenia mózgu na tle naczyniowym. W zależności od przyczyny, może dojść do udaru krwotocznego, czyli tzw. wylewu, kiedy krew wydostaje się poza tętnicę, lub — znacznie częściej — do udaru niedokrwiennego, związanego z niedrożnością naczynia i niedotlenieniem fragmentu mózgu.
Jak tłumaczy dr Staszewski, nieodwracalne zmiany w mózgu pojawiają się, gdy niedrożność trwa zbyt długo. Im szybciej uda się przywrócić przepływ krwi, tym większa szansa na ograniczenie skutków udaru. Obecnie rutynowe udrażnianie naczyń mózgowych można przeprowadzić do sześciu godzin od wystąpienia objawów. W tym czasie stosuje się metody farmakologiczne lub zabiegowe, które są tym skuteczniejsze, im szybciej zostaną wdrożone. Po upływie sześciu godzin skuteczność leczenia znacznie maleje, choć w niektórych przypadkach możliwe jest jeszcze podjęcie interwencji.
Na pytanie, czy można przewidzieć udar, neurolog odpowiada Medonetowi, że zazwyczaj nie występują żadne zapowiadające objawy. Niemiecka nazwa udaru — "der Schlaganfall", czyli uderzenie — dobrze oddaje nagłość tego schorzenia. Jednak u części pacjentów pojawiają się tzw. objawy ostrzegawcze, określane mianem miniudaru lub przemijającego niedokrwienia mózgu. Stanowią one sygnał ostrzegawczy, który może poprzedzać właściwy udar. Często są ignorowane lub pojawiają się na krótko przed udarem, kiedy czasu na reakcję jest już niewiele.
Objawy miniudaru przypominają symptomy udaru: osłabienie siły mięśniowej lub sprawności kończyn po jednej stronie ciała, trudności z mową, zaburzenia widzenia, czucia czy silne zawroty głowy. Różnica polega na tym, że objawy te zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku lub kilkunastu minut. Jest to jednak wyraźny sygnał, że doszło do czasowego zamknięcia jednego z naczyń wewnątrzczaszkowych. Jak podkreśla dr Staszewski, naczynie może samoistnie odzyskać drożność, dlatego symptomy znikają, lecz często powracają w ciągu kilku godzin lub dni, już jako pełnoobjawowy udar.
Takie incydenty są charakterystyczne dla udarów miażdżycowych i, jak zaznacza ekspert, nawet połowa pacjentów z tej grupy może doświadczać objawów zapowiadających. Wystąpienie takich symptomów, nawet jeśli ustąpią, zawsze stanowi stan ostry i nie wolno ich lekceważyć. Zdaniem neurologa, każdy pacjent z takimi objawami powinien być natychmiast zbadany przez lekarza.
W przypadku pojawienia się objawów ostrzegawczych, nawet jeśli ustąpią, należy niezwłocznie wezwać pogotowie lub udać się na pilną konsultację do lekarza rodzinnego. Szybka ocena medyczna, najlepiej w szpitalnym oddziale ratunkowym, może być decydująca dla dalszego postępowania.
Dr hab. n. med. Jacek Staszewski jest profesorem Wojskowego Instytutu Medycznego — Państwowego Instytutu Badawczego, specjalistą neurologiem oraz zastępcą kierownika Kliniki Neurologii tej placówki. Odpowiada za prowadzenie Pododdziału Udarowego oraz organizację opieki opartej na szybkim modelu diagnostyczno-terapeutycznym w przypadku udaru mózgu. Kierowana przez niego klinika została wyróżniona Platynowym i Diamentowym Certyfikatem Jakości Europejskiej Organizacji Udarowej Angels Awards.
Profesor Staszewski aktywnie uczestniczy w krajowych i międzynarodowych inicjatywach na rzecz poprawy opieki nad pacjentami z udarem mózgu. Jest współautorem polskich wytycznych postępowania w udarze mózgu, a jego dorobek naukowy obejmuje ponad 180 publikacji. Od dwóch dekad pracuje jako praktykujący lekarz w oddziale neurologicznym, poradni oraz centrum leczenia zaburzeń pamięci.
źródło: medonet.pl
